از کجا بفهمیم همسر یا فرزندمان مواد مصرف میکند؟ نشانهها و قدم بعدی
انتشار: ۲ مهر ۱۴۰۵، بهروزرسانی: ۲ مهر ۱۴۰۵، در انتظار بازبینی پزشک
خلاصه در یک نگاه
هیچ نشانهای بهتنهایی مصرف مواد را ثابت نمیکند؛ الگو مهم است: از دست دادن کنترل، وسوسه، نیاز به مقدار بیشتر، علائم ترک، پنهانکاری و کنار گذاشتن مسئولیتها. اگر همسرتان متادون را از کلینیک و طبق نسخه مصرف میکند، یعنی در حال درمان است. مردمک خیلی تنگ، بیهوشی و تنفس کند نشانهٔ مسمومیت است و باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفت.
فهرست مطالب
هیچ نشانهای بهتنهایی چیزی را ثابت نمیکند
خوابآلودگی، بیحوصلگی یا پنهانکاری دلایل زیادی میتواند داشته باشد. آنچه اهمیت دارد الگوست: چند نشانه که با هم و در طول زمان دیده میشوند. کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا اینها را نشانههای رایج تبدیل شدن مصرف به مشکل میداند:[۱]
- از دست دادن کنترل: بیشتر از آنچه میخواسته مصرف میکند یا با وجود تمایل، نمیتواند کم کند.
- وسوسه: میل شدید و مداوم به مصرف.
- تحمل: برای همان اثر به مقدار بیشتری نیاز دارد.
- علائم ترک: وقتی مصرف را کم یا قطع میکند، حال جسمی یا روحیاش بد میشود.
- کنار گذاشتن مسئولیتها: با وجود آسیب به خانواده، کار یا سلامت، مصرف را ادامه میدهد.
رفتارهایی که ممکن است ببینید
همین منبع رفتارهایی را نام میبرد که ممکن است همراه مصرف مواد دیده شود:[۱]
- پنهانکاری برای مخفی کردن مصرف
- پرخاشگری وقتی دربارهٔ مصرف از او سؤال میشود
- بهانهتراشی برای مصرف
- غیبت از کار یا مدرسه یا افت کارکرد
- بیتوجهی به غذا و ظاهر
- کنار گذاشتن فعالیتهایی که قبلاً دوست داشت
- نیاز به مصرف روزانه برای اینکه بتواند کارهایش را انجام دهد
نشانههای مصرف مواد افیونی
تریاک، شیره، هروئین، متادون و ترامادول همه از خانوادهٔ مواد افیونیاند.[۲] این مواد میتوانند خوابآلودگی، گیجی و کندی ذهن، حالت تهوع و یبوست ایجاد کنند.[۲] وقتی مصرف قطع شود، علائمی مثل بیقراری، دردهای عضلانی، آبریزش بینی، بیخوابی، خمیازه، دلپیچه و اسهال ظاهر میشود.[۳]
دربارهٔ ترامادول، که در ایران زیاد با آن روبهرو میشویم، در راهنمای ترامادول جداگانه نوشتهایم.
نشانههای مصرف شیشه
بعد از قطع مصرف شیشه (متآمفتامین) معمولاً افسردگی، اضطراب، تحریکپذیری، مشکلات خواب، وسوسه و کاهش تمرکز دیده میشود. این علائم ۲ تا ۳ روز بعد از آخرین مصرف به اوج میرسد و ممکن است تا یک هفته بماند.[۴]
«شوهرم متادون مصرف میکند»؛ یعنی دوباره معتاد شده؟
نه لزوماً. متادون یکی از داروهای اصلی درمان وابستگی به مواد افیونی است و بسیاری از بیماران آن را مدت طولانی و با نسخهٔ کلینیک مصرف میکنند.[۵][۳] اگر همسرتان متادون را از یک کلینیک میگیرد و طبق برنامه مصرف میکند، این یعنی در حال درمان است، نه بازگشت به مصرف.
آنچه میتواند نگرانکننده باشد، مصرف متادون بدون نسخه یا بیشتر از مقدار تجویزشده است؛ این کار خطر مسمومیت دارد.[۵] بهترین راه این است که از او بپرسید در کدام کلینیک تحت درمان است و اگر مایل بود، یک بار همراهش به کلینیک بروید.
چطور حرف بزنیم؟
آنچه در ادامه میآید پیشنهاد خود ماست، نه نتیجهٔ پژوهش:
- زمانی را انتخاب کنید که او آرام و هشیار است.
- از رفتارهایی که دیدهاید حرف بزنید، نه از برچسبها. «این چند هفته سر کار نرفتی» بهتر از «تو معتادی» است.
- از او بپرسید چه کمکی میخواهد و گزینهها را کنار هم بگذارید: کلینیک سرپایی، کمپ یا مشاوره.
پژوهشی دربارهٔ خانوادههایی که در درمان عزیزشان همراه بودند نشان داد آرامش در خانه، مرزهای روشن و حمایت خانواده در موفقیت درمان نقش داشته است.[۶] اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، با صدای مشاور بهزیستی به شمارهٔ ۱۴۸۰ تماس بگیرید.
اگر عزیزتان راضی به درمان نیست، مسیر قانونی کمپ اجباری را بخوانید.
نشانههای خطر فوری
اگر این نشانهها را دیدید، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید:[۲]
- مردمکهای خیلی تنگ
- خوابرفتن یا بیهوشی
- تنفس کند و سطحی، یا صدای خرخر و خفگی
- استفراغ و شل شدن بدن
- پوست رنگپریده، کبود یا سرد، و لب و ناخن بنفش
- ضربان قلب ضعیف
پرسشهای رایج
علائم اعتیاد چیست؟
نشانههای رایج عبارتاند از: ناتوانی در کم کردن مصرف، وسوسهٔ شدید، نیاز به مقدار بیشتر برای همان اثر، علائم ترک هنگام قطع، و ادامهٔ مصرف با وجود آسیب به خانواده، کار یا سلامت.
شوهرم قرص متادون مصرف میکند؛ یعنی معتاد است؟
اگر متادون را از کلینیک و طبق نسخه مصرف میکند، در حال درمان وابستگی به مواد افیونی است. مصرف بدون نسخه یا بیش از مقدار تجویزشده نگرانکننده است و خطر مسمومیت دارد.
چطور با فردی که مواد مصرف میکند حرف بزنم؟
زمانی را انتخاب کنید که آرام و هشیار است، از رفتارهایی که دیدهاید حرف بزنید نه از برچسبها، و گزینههای درمان را کنار هم بگذارید. برای مشاوره میتوانید با صدای مشاور بهزیستی (۱۴۸۰) تماس بگیرید.
کمپ یا کلینیک نزدیک خود را پیدا کنید
راهنماهای مرتبط
- کمپ اجباری ترک اعتیاد: قانون چه میگوید و مسیر درست کدام است؟
کمپ ترک اعتیاد اجباری طبق مادهٔ ۱۶ قانون مبارزه با مواد مخدر یعنی چه، چرا کمپهای معمولی طبق آییننامه داوطلبانهاند و خانوادهای که عزیزش راضی به درمان نیست چه کار میتواند بکند.
- ترامادول چیست؟ عوارض، خطر تشنج و ترک ترامادول
ترامادول چه دارویی است، عدد روی قرص (۱۰۰، ۲۲۵) یعنی چه، خطر تشنج و مسمومیت با ترامادول در مطالعات ایران، نشانههای مصرف و ترک امن آن.
- ترک شیشه: علائم، مدت، درمانهای مؤثر و ترک در خانه
آیا ترک شیشه دارو دارد، علائم ترک متآمفتامین چند روز طول میکشد، کدام درمانهای رفتاری طبق NIDA مؤثرند و ترک شیشه در خانه را چطور امنتر کنیم.
منابع
- [۱] Substance use disorder، U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus)
- [۲] Opioids and Opioid Use Disorder (OUD)، U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus)
- [۳] Opiate and opioid withdrawal، U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus)
- [۴] Methamphetamine research report: What treatments are effective for people who misuse methamphetamine?، National Institute on Drug Abuse (NIDA)
- [۵] Methadone: MedlinePlus Drug Information، U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus)، ۲۰۲۵
- [۶] The effects of drug addiction treatment methods on families' behaviors: The Congress 60 treatment method، Journal of Substance Abuse Treatment، ۲۰۲۱