ترک تریاک: علائم، مدت، ترک کمدرد و اینکه چه بخوریم
انتشار: ۲ مهر ۱۴۰۵، بهروزرسانی: ۲ مهر ۱۴۰۵، در انتظار بازبینی پزشک
خلاصه در یک نگاه
تریاک از خانوادهٔ مواد افیونی است و ترکش همان علائم ترک مواد افیونی را دارد: بیقراری، درد عضلانی، بیخوابی، اسهال و تهوع. طبق راهنمای NICE، دورهٔ سمزدایی در مرکز اقامتی تا ۴ هفته و در درمان سرپایی تا ۱۲ هفته است و متادون یا بوپرنورفین داروهای خط اول آناند. هیچ خوراکی درد ترک را از بین نمیبرد؛ آب کافی، غذای متعادل و داروی پزشک کمک میکند.
فهرست مطالب
تریاک چه نوع مادهای است؟
تریاک از گیاه خشخاش به دست میآید و از خانوادهٔ مواد افیونی است؛ همان خانوادهای که هروئین، متادون و مسکنهای قوی هم عضوش هستند.[۱] برای همین ترک تریاک همان علائم و همان روشهای درمانی ترک مواد افیونی را دارد.
علائم ترک تریاک
علائم ترک مواد افیونی در دو مرحله دیده میشود.[۲] در مرحلهٔ اول بیقراری، اضطراب، درد عضلانی، اشکریزش، آبریزش بینی، بیخوابی، تعریق و خمیازه شایع است. بعد از آن دلپیچه، اسهال، تهوع، استفراغ، گشاد شدن مردمک و سیخ شدن موها اضافه میشود.[۲]
این علائم بسیار آزاردهندهاند اما به خودی خود معمولاً جان را تهدید نمیکنند.[۲] استثنای مهم کسی است که کنار تریاک الکل یا قرصهای آرامبخش هم مصرف میکند؛ در این حالت ترک باید زیر نظر پزشک باشد. دربارهٔ این خطر در راهنمای ترک اعتیاد در منزل نوشتهایم.
ترک تریاک چند روز طول میکشد؟
منابع معتبری که بررسی کردیم برای ترک تریاک بهتنهایی عدد مشخصی نمیدهند. آنچه برای مواد افیونی بهطور کلی گفته شده این است:
- علائم ترک هروئین معمولاً تا ۱۲ ساعت و علائم ترک متادون تا ۳۰ ساعت بعد از آخرین مصرف شروع میشود.[۲]
- طبق راهنمای NICE، دورهٔ سمزدایی از مواد افیونی در مرکز اقامتی تا ۴ هفته و در درمان سرپایی تا ۱۲ هفته طول میکشد.[۳]
ترک تریاک بدون درد شدنی است؟
«بدون هیچ دردی» وعدهای است که هیچ منبع معتبری نمیدهد. اما درد و خماری را میشود خیلی کم کرد. طبق راهنمای NICE، متادون یا بوپرنورفین داروهای خط اول سمزدایی از مواد افیونیاند.[۳] پزشک برای علائمی مثل اضطراب، دردهای عضلانی، تعریق و دلپیچه هم داروهای کمکی دارد.[۲] در بعضی کلینیکهای ایران شربت اپیوم هم به کار میرود؛ در یک کارآزمایی بالینی در ایران، مصرف مواد در کنار درمان در گروه شربت اپیوم کمتر از گروه متادون بود.[۴]
کسی که بارها ترک کرده و دوباره سراغ مصرف رفته، ممکن است به جای ترک کامل از درمان نگهدارندهٔ طولانیمدت سود بیشتری ببرد.[۲] این را با پزشک کلینیک بسنجید.
برای ترک تریاک چه بخوریم تا درد نکشیم؟
هیچ خوراکی، دمنوش یا ترکیب گیاهی نیست که درد ترک را از بین ببرد. راهنمای NICE برای دورهٔ ترک چهار توصیه دارد: غذای متعادل، آب کافی، بهداشت خواب و ورزش منظم.[۳]
- اگر اسهال یا استفراغ دارید، آب کافی بنوشید تا بدنتان کمآب نشود.
- وعدههای کوچک و متعادل بخورید، حتی اگر اشتها ندارید.
- برای درد و بیخوابی، به جای خوددرمانی از پزشک کلینیک دارو بخواهید.
تریاک بازار آزاد، یک خطر اضافه
تریاکی که از بازار آزاد خریده میشود ممکن است ناخالص باشد. در سال ۲۰۱۶ میلادی، تریاکِ آلوده به سرب در ایران موجی از مسمومیت با سرب به راه انداخت.[۵] در پیگیری همان بیماران، درمان مسمومیت همراه با درمان نگهدارنده در کلینیک از تکرار مسمومیت جلوگیری کرد.[۵]
بعد از ترک تریاک
بعد از سمزدایی، بدن تحملش را از دست میدهد. اگر فرد دوباره مصرف کند، خطر مسمومیت و مرگ بیشتر میشود، بهخصوص همراه الکل یا قرصهای آرامبخش.[۳] بیشتر افراد بعد از سمزدایی به درمان طولانیتری نیاز دارند، مثل گروههای خودیاری و مشاوره.[۲]
برای شروع، کلینیکهای سرپایی شهر خود را ببینید.
پرسشهای رایج
ترک تریاک چند روز طول میکشد؟
برای تریاک بهتنهایی عدد مشخصی در منابع معتبر نیست. طبق راهنمای NICE، دورهٔ سمزدایی از مواد افیونی در مرکز اقامتی تا ۴ هفته و در درمان سرپایی تا ۱۲ هفته است.
برای ترک تریاک چه بخوریم تا درد نکشیم؟
هیچ خوراکی درد ترک را از بین نمیبرد. آب کافی، غذای متعادل، بهداشت خواب و فعالیت بدنی توصیه شده و برای درد و بیخوابی باید از پزشک دارو گرفت.
ترک تریاک خطرناک است؟
علائم ترک مواد افیونی آزاردهندهاند اما معمولاً جان را تهدید نمیکنند. اگر کنار تریاک الکل یا قرص آرامبخش مصرف میشود، ترک باید زیر نظر پزشک باشد. خطر اصلی بعد از ترک است: با از دست رفتن تحمل، مصرف دوباره خطر مسمومیت را بالا میبرد.
کلینیک سرپایی نزدیک خود را برای ترک تریاک پیدا کنید
راهنماهای مرتبط
- شربت اپیوم (تنتور اپیوم) چیست؟ مقایسه با متادون و عوارض
شربت اپیوم در درمان اعتیاد چه جایگاهی دارد، نتیجهٔ کارآزمایی بالینی ایران در مقایسه با متادون، عوارض آن و چرا جوشاندهٔ خانگی تریاک همان دارو نیست.
- بیخوابی و خماری ترک متادون چند روز است؟ علائم و راههای تسکین
علائم ترک متادون از کی شروع میشود، دورهٔ ترک چقدر طول میکشد، داروی تسکین درد خماری را چه کسی باید تجویز کند و در زمان ترک چه بخوریم؛ با منابع معتبر.
- ترک اعتیاد در منزل: کی شدنی است و کی خطرناک؟
ترک اعتیاد در خانه برای کدام مواد با کمک پزشک شدنی است، چرا ترک الکل و قرص آرامبخش در خانه خطرناک است، ترک شیشه در منزل و چرا «سریعترین روش» پرخطرترین است.
منابع
- [۱] Opioid overdose (fact sheet)، World Health Organization، ۲۰۲۵
- [۲] Opiate and opioid withdrawal، U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus)
- [۳] Drug misuse in over 16s: opioid detoxification (CG52), Recommendations، National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
- [۴] Opium tincture versus methadone for opioid agonist treatment: a randomized controlled trial (Nikoo et al.)، Addiction، ۲۰۲۳
- [۵] Adult Lead Poisoning Caused by Contaminated Opium: A Two-Year Longitudinal Follow-Up Study، Annals of Global Health، ۲۰۲۱